Άρθρο αναγνώστη από την περιοχή της Αθήνας

Τελευταία κάνει την εμφάνισή της μια πρόταση που ορισμένες δυνάμεις προωθούν με ζέση: η εισαγωγή ηλεκτρονικής κάλπης στις εκλογές των σωματείων, με πρόσχημα τη «νομιμότητα» (εναρμόνιση με τον νόμο Χατζηδάκη) και τη «διευκόλυνση» των εργαζομένων. Η πρόταση αυτή μόνο αθώα δεν είναι.

 Σε κάθε ψηφοφορία το θεμελιώδες ζήτημα είναι ένα: η ψήφος που κατατέθηκε να είναι ακριβώς αυτή που μετρήθηκε. Στη φυσική κάλπη, αυτό εξασφαλίζεται με δυνατότητα άμεσου ελέγχου — τα ψηφοδέλτια μπορούν να μετρηθούν ξανά, να ελεγχθούν από αντιπροσώπους κάθε παράταξης, να αμφισβητηθούν επί τόπου. Στην ηλεκτρονική κάλπη αυτή η δυνατότητα εξαφανίζεται. Ο κώδικας που τρέχει πίσω από την διαδικασία είναι αδιαφανής στον μέσο εργαζόμενο. Αρκεί μια αλλαγή στον αλγόριθμο, μια «τεχνική βλάβη», για να αλλοιωθεί το αποτέλεσμα χωρίς να μπορεί κανείς να το αποδείξει. Δεν πρόκειται για υποθετικό σενάριο — είναι η δομική αδυναμία κάθε ηλεκτρονικής ψηφοφορίας, που αντιμετωπίζεται ακόμα και σε εθνικές εκλογές χωρών με ισχυρές τεχνολογικές υποδομές.

Ακόμη, η μυστικότητα της ψήφου δεν είναι τυπικότητα — είναι η ασπίδα του εργαζόμενου απέναντι στον εργοδότη. Όταν ένας εργαζόμενος ψηφίζει μέσω ηλεκτρονικής πλατφόρμας, αφήνει αναπόφευκτα ψηφιακά ίχνη: διεύθυνση IP, ώρα σύνδεσης, στοιχεία συσκευής. Ακόμη και όταν η πλατφόρμα «εγγυάται» ανωνυμία, τα ίχνη αυτά παραμένουν προσβάσιμα σε όποιον διαχειρίζεται τα συστήματα. Σε ένα περιβάλλον όπου οι εργοδότες εξασκούν οικονομική και κοινωνική πίεση, η ψήφος που δεν είναι πραγματικά μυστική είναι ψήφος υπό εκβιασμό. Ο εργαζόμενος που γνωρίζει — έστω υποψιάζεται — ότι η ψήφος του μπορεί να ιχνηλατηθεί, δεν ψηφίζει ελεύθερα.

Το σοβαρότερο όμως ζήτημα είναι ότι η διαδικασία αυτή διαρρηγνύει την επαφή μεταξύ εργαζομένου και σωματείου.   Το σωματείο δεν είναι ένας μηχανισμός εκλογής αντιπροσώπων — είναι χώρος, πολιτικής συνειδητοποίησης και ταξικής συνοχής. Η γενική συνέλευση, η φυσική παρουσία, η συζήτηση πριν την ψήφο, ακόμα και η στάση στην ουρά της κάλπης — όλα αυτά δεν είναι «γραφειοκρατικές διαδικασίες». Είναι η ίδια η διαδικασία με την οποία ο εργαζόμενος ενσωματώνεται στο συλλογικό, συνειδητοποιεί τα κοινά συμφέροντα και αναπτύσσει δεσμό με το κίνημα. Όταν η ψήφος γίνεται ένα κλικ από το κινητό, αυτός ο δεσμός κόβεται. Το σωματείο μετατρέπεται σε ψηφιακή υπηρεσία — και ο εργαζόμενος από μέλος σε χρήστη. Αυτή η αποσύνδεση δεν είναι ουδέτερη: εξυπηρετεί αντικειμενικά όσους θέλουν αδύναμα σωματεία χωρίς συλλογική ταυτότητα. Το ερώτημα δεν είναι μόνο «τι προτείνεται» αλλά «ποιος επιμένει και γιατί». Η συζήτηση ως προς αυτό είναι ακόμη ανοιχτή…